Okna drewniane - z jakiego drewna.

Wydawałoby się, że inwestorzy, decydując się na okna drewniane mają twardy orzech do zgryzienia. Oczywiście mam na myśli tych dla których cena nie jest jedynym kryterium wyboru materiału. Gatunków drewna są setki jeśli nie tysiące. Jednak część z nich z powodu swoich właściwości nie nadaję się do wykonywania stolarki zewnętrznej, inne z kolei nie są dostępne z powodu ograniczonego zainteresowania / takie prawa rynku /. I tak drogą eliminacji pozostaje kilka głównych z których wykonywane są okna drewniane.

Sosna

Ze względu na cenę i dostępność najpopularniejszy gatunek iglasty stosowany w produkcji okien i drzwi drewnianych. Mimo że posiada średnią odporność na działanie wilgoci dobrze polakierowany i konserwowany w przyszłości doskonale sprawdza się jako materiał do wyrobu stolarki także tych wystawionych na wpływ czynników zewnętrznych. Do wykonywania okien i drzwi drewnianych stosuje się dwie odmiany kantówki sosnowej:

• kantówkę z sosny łączonej mikrowczepami (najtańszy materiał do produkcji okien i drzwi) - przeznaczony głównie do lakierowania farbami kryjącymi
• kantówkę z sosny selekcjonowanej – do lakierowania farbami lazurowymi

Ciężar właściwy – około 420 kg/m3

Pewną wadą drewna sosnowego jest żywica mogąca się czasami ujawnić szczególnie w stolarce zamontowanej od strony południowej i lakierowanej ciemnymi kolorami. 

Przy okazji sosny można też wspomnieć o świerku jednak gatunkowo odbiega ona znacznie od sosny.

Sosna - rysunek z www.polis.com.pl

Meranti

Z gatunku iglastych, uprawiane na plantacjach w krajach tropikalnych, błędnie nazywane przez niektórych mahoniem. W produkcji okien i drzwi powinno się stosować odmianę tzw. dark red meranti o najlepszych parametrach jakościowych wśród meranti. Właściwości meranti są zbliżone do drewna sosnowego w dobrym gatunku. Drewno o wyglądzie stosunkowo jednorodnym bez charakterystycznych dla drewna słojów i sęków. Kolor – brązowy. Cechą charakterystyczną meranti jest zwiększona odporność na czynniki zewnętrzne powłok lakierniczych.

Ciężar właściwy – ponad 450 kg/m3

Zobacz moje uwagi związane z drewnem meranti : post 1, post 2.

Meranti - rysunek z www.polis.com.pl

Modrzew

Jedna z najlepszych i najtrwalszych odmian drewna wśród iglastych, o bardzo ładnym i regularnym rysunku usłojenia. Cechą charakterystyczną drewna modrzewiowego jest bardzo duża odporność na zawilgocenie – nie ulega korozji biologicznej a także nie odkształca się pod jej wpływem. Z upływem czasu twardość drewna modrzewiowego wzrasta – tzw. efekt kamienienie. Jest doskonałym materiałem do produkcji stolarki budowlanej, szczególnie tej narażonej na wpływ czynników zewnętrznych. Wadą modrzewia jest jego stosunkowo wysoka cena co wiąże się z małą podażą tego gatunku drewna.

Ciężar właściwy – ponad 550 kg/m3

Modrzew - rysunek z www.polis.com.pl

Sapeli

Z gatunku iglastych, uprawiane na plantacjach w krajach tropikalnych, nazywane często mahoniem afrykańskim. Drewno o ładnym usłojeniu. Kolor – ciemnobrązowy. Cechą charakterystyczną sapeli jest zwiększona odporność na czynniki zewnętrzne powłok lakierniczych. W odróżnieniu od meranti drewno sapeli jest gatunkowo jednorodne.

Ciężar właściwy – ponad 650 kg/m3

Obecnie ten rodzaj drewna jest trudno dostępny w postaci kantówki klejonej.

Sapeli - rysunek z www.polis.com.pl

Dąb

Z gatunku liściastych, zdecydowanie najlepszy materiał do produkcji okien i drzwi. Charakteryzuje się bardzo dużą gęstością, twardością, trwałością oraz odpornością na zawilgocenie. Jako materiał stolarski ma właściwie tylko dwie wady: 

• wysoką cenę
• powodowanie korozji metali – stąd konieczność stosowania do montażu wkrętów nierdzewnych

Lakierowanie stolarki dębowej farbami wodnymi na biało wymaga zastosowania specjalnych warstw izolujących, w przeciwnym przypadku na powierzchni mogą pojawić się plamy wywołane garbnikami dębu.

Ciężar właściwy – ponad 700 kg/m3

Dąb - rysunek z www.polis.com.pl

Oczywiście przedstawione gatunki drewna nie wyczerpują listy gatunków drewna z których można zrobić dobrą stolarkę okienną czy drzwiową. Z dobrych gatunków można jeszcze wymienić: cedr kanadyjski czy tek ale ze względu na cenę i małą dostępność są to drewna raczej niszowe. 

Okiennice drewniane - montaż w ścianie z ociepleniem.

Najczęściej o okiennicach myślimy już po wybudowaniu naszego domu mimo że już w projekcie architekt zaprojektował ich zastosowanie. Wynika to po części z faktu, że w trakcie budowy mamy ważniejsze wydatki i okiennice traktujemy trochę jak kwiatek do kożucha. Dopiero po pewnym czasie stwierdzamy, że jednak budynkowi czegoś brakuje, że wcale nie jest to kwiatek do kożucha ale raczej wisienka na torcie. A do tego okiennicom nie można odmówić funkcji czysto praktycznych szczególnie latem i zimą.  Myśląc o okiennicach już po wykonaniu elewacji budynku narażamy się czasami na dodatkowe koszty szczególnie w sytuacji ocieplenia od zewnątrz grubą / 15-20 cm / warstwą styropianu czy wełny mineralnej. Po prostu, przy tych grubościach warstwy ocieplającej nie ma prostych, typowych rozwiązań stabilnego zamocowania zawiasów okiennicy. Wszystkie rozwiązania kończą się na 15 góra 20 cm. Przy jeszcze większych grubościach warstwy docieplającej trzeba skorzystać z rozwiązań nietypowych / a przez to droższych / lub pomyśleć o montażu okiennicy przed robotami elewacyjnymi.
Opisane we wcześniejszym poście sposoby montażu okiennic maja również zastosowanie w przypadku montażu w ścianie ocieplonej. W tym poście omówię dokładniej mocowanie zawiasów okiennicy w ścianę.
Przy grubości ocielenia do 8 cm / ostatecznie do 10 cm / do montażu zawiasów okiennic korzystamy z systemowych plastikowych kołków rozporowych o średnicy 16 mm i długości 16 cm. Kołek rozporowy powinien być zagłębiony w  ścianie minimum 10 cm a zawias okiennicy nie może wystawać ze ściany więcej niż 11 cm.  

Montaż okiennicy w ścianie z ociepleniem do 10 cm

Przy grubości warstwy ocieplenia 10 - 20 cm do mocowania zawiasów należy wykorzystać systemowe gwintowane rurki o średnicy 16 mm i długości 22 cm. Te rurki wkleja się w ścianę przy pomocy tzw. zapraw chemoutwardzalnych. Rurka powinna być wklejona w ścianę na głębokość przynajmniej 10 cm dla materiałów twardych / cegła, beton / oraz 13 cm dla betonu komórkowego. Zawias okiennicy powinien być wkręcony w rurkę przynajmniej 5 cm.    

Montaż okiennicy w ścianie z ociepleniem do 20 cm

W przypadku ścian ocieplonych warstwą o grubości ponad 20 cm / a zdarza się to coraz częściej / należy do ściany - przed wykonywanie ocieplenia lub równolegle z nim - przymocować specjalnie przygotowane klocki drewniane. Te klocki powinny być wykonane z suchego / wilgotność 10 % / i impregnowanego drewna naprzemiennie klejonego. Wysokość klocka należy dobrać tak, żeby była o 5-6 cm mniejsza od grubości warstwy ocieplenia. Miejsce montażu klocków powinno być uzgodnione z dostawcą okiennic. 

 Montaż okiennicy w ścianie z ocieleniem 20 cm i więcej

Drewniany klocek montażowy

Ogrody zimowe - mała automatyka wentylacji.

Ogrody zimowe / szczególnie te wystawione na południe / w okresach intensywnego nasłonecznienia wymagają właściwej wentylacji. Bez niej korzystanie z zimowego ogrodu na pewno nie będzie komfortowe a rośliny w nim hodowane tak wysokich temperatur nie przetrwają. Częściowym rozwiązaniem problemu może być montaż w ścianach szczytowych okien uchylnych. Ważne, żeby okna były położone możliwie jak najbliżej najwyższej części dachu. Tylko takie położenie okna daje szanse na pozbycie się gorącego powietrza. Wielkość okna też ma znaczenie - im będzie większe tym wentylacja skuteczniejsza. Pozostaje jeszcze kwestia otwierania okna położonego wysoko poza zasięgiem ręki - przecież nie będziemy za każdym razem stawiać drabiny. Możemy to rozwiązać dwojako:
- poprzez zastosowanie uchylacza ręcznego z poziomu podłogi
- przez zastosowanie elektrycznego uchylacza okien
Drugie rozwiązanie / choć droższe / wydaje się lepsze nie tylko z powodu większej wygody. Zamontowanie okien otwieranych elektrycznie pozwala na zastosowanie / od razu lub przyszłościowo / centralki pogodowej sterującej otwieraniem okien w zależności od nastawionej wewnętrznej temperatury czy wilgotności. Jest to o tyle istotne, że nie musimy nieustannie czuwać nad właściwymi parametrami powietrza wewnątrz ogrodu zimowego - system kontrolny załatwi to za nas także w okresach naszej nieobecności.
Jeszcze jedna uwaga - wentylacja ogrodu zimowego poprzez okna uchylne może się sprawdzić w ogrodach o niedużej powierzchni - do 12 m2 - i niedużej długości - do 4 m. Przy większych ogrodach wentylacja oknami uchylnymi nie da oczekiwanych rezultatów - skuteczniejsza będzie wentylacja mechaniczna przy zastosowaniu wentylatorów dachowych o czym później. 

Okno uchylne sterowane elektrycznie

Okno uchylne sterowane elektrycznie

Oczywiście musimy także pamiętać o systemie nawiewowym nap. przy pomocy podszybowych listew nawiewowych.

Wentylacja ogrodu zimowego oknami uchylnymi - rysunek z www.polis.com.pl

Okiennice drewniane - sposoby montażu.

Nowoczesne systemy zawiasów okiennicowych pozwalają na optymalny dobór właściwego sposobu montażu skrzydeł okiennic do konkretnej sytuacji czy upodobań inwestora. Wybór odpowiedniego sposobu montażu powinna poprzedzać dokładna analiza zarówno otworu okiennego wraz z osadzonym w nim oknie a także budowa samej ściany. Tylko właściwy dobór montażu sprawi, że nasze okiennice drewniane będą należycie funkcjonowały przez długi czas.

Montaż okiennicy do ściany.

Najbardziej tradycyjny sposób mocowania, zawiasy okiennicy są montowane bezpośrednio do muru. Kiedyś zawiasy były wmurowywane w ścianę w trakcie wykonywania robót murarskich. Obecnie montuje się je w nawierconych otworach - przy pomocy kotew rozporowych lub kotew wklejanych albo wkręca we wcześniej osadzone w warstwie izolacji elementy drewniane.

Montaż okiennicy do muru.

Przykładowa realizacja okiennicy mocowanej do muru.

Montaż okiennicy do ściany

Montaż zawiasów na opasce

Montaż okiennicy do przymocowanej do muru opaski okalającej otwór okienny. Zwykle opaska ma wymiary 3 x 9 cm. Zamocowana opaska może uwidocznić niedokładności wykonanego otworu okiennego / brak prostoliniowości, rozbieżności w wymiarach /.

Montaż okiennicy na opasce okiennej

Montaż zawiasów na opasce z jednoczesną obudową otworu okiennego.

Jest to rozwinięcie poprzedniego sposobu montażu. Zabudowanie drewnem przestrzeni między oknem a okiennicą podnosi niewątpliwie walory estetyczne otworu okiennego zachowując jednocześnie  funkcjonalność. Zabudowany drewnem węgarek + listwa opaskowa doskonale zamaskują niedoskonałości pracy murarza. Nie bez znaczenia jest też dodatkowa izolacja cieplna węgarka. Wybór tego sposobu montażu wymaga wystającej ościeżnicy okna przynajmniej na 4 cm.

Montaż okiennicy do opaski z obudową otworu okiennego

Przykładowa realizacja okiennicy z obudową otworu.

Okiennica drewniana zamontowana na opasce

Montaż okiennicy do ościeżnicy własnej.

Mocowanie do własnej odpowiednio ukształtowanej ościeżnicy zamontowanej wewnątrz otworu okiennego. Pewną wadą tego rozwiązania jest to, że rama ościeżnicy okiennicy dość istotnie zmniejsza otwór okienny co małych otworach będzie szczególnie widoczne. Z drugiej strony skrzydła okiennicy po zamknięciu całkowicie chowają się we wnęce okiennej dzięki czemu są mniej narażone na niesprzyjające warunki atmosferyczne.

Montaż okiennicy do ościeżnicy

Montaż okiennicy do ościeżnicy okna.

Skrzydła okiennicy po zamknięciu całkowicie chowają się we wnęce okiennej dzięki czemu są mniej narażone na niesprzyjające warunki atmosferyczne. Wadą tego rozwiązania jest konieczność wiercenia otworów w ramie okiennej co może skutkować np. utratą gwarancji ze strony dostawcy stolarki. 
Montaż zawiasów do ościeżnicy okna jest uwarunkowany prawie całkowitym / minimum 4 cm / wystawieniem ramy okiennej z muru. Maksymalna głębokość otworu okiennego od lica ściany do ramy okiennej - 21 cm. 

Montaż okiennic do ościeżnicy okna

Przykładowa realizacja okiennicy do ościeżnicy okna.

 Montaż okiennicy do ramy okna

Ogrody zimowe - położenia względem stron świata.

Najczęściej decyzja o budowie ogrodu zimowego zapada już po wybudowaniu budynku mieszkalnego. Powodem budowy ogrodu zimowego może być chęć powiększenia powierzchni mieszkalnej czy stworzenie miejsca dla uprawy roślin. W przypadku dobudowy ogrodu zimowego do istniejącego budynku najczęściej nie mamy wyboru kierunku na jaki jest wystawiony nasz zimowy ogród - zwykle będzie to zabudowa na całości lub części istniejącego tarasu - i musimy się pogodzić z takim a nie innym położeniem względem stron świata. Powinniśmy jednak zdawać sobie sprawę z tego, że konkretne położenie ma wpływ na budowę ogrodu zimowego. Ściany i dach ogrodu zimowego w przeważającej części są wykonane ze szkła, materiału o niezbyt dużej izolacyjności cieplnej. Typowy zestaw szybowy 4/16/4 / standardowe szklenie okien / ma współczynnik przenikania ciepła Uw=1,1. Z kolei szklenie dwukomorowe 4/16/4/16/4 ma współczynnik przenikania Uw=0,5. W stosunku do dobrze wykonanej ściany jest to 5 - 10 razy więcej. Z drugiej strony szyby w ścianach i dachu pozwalają na pozyskanie dużej ilości ciepła słonecznego. Ilość pozyskanego ciepła słonecznego zależy właśnie od położenia ogrodu zimowego. Najmniej pozyskamy go od stron północnych. Najwięcej / prawie 3x więcej od stron południowych. Poniższy rysunek pokazuje możliwość pozyskania ciepła z promieniowania słonecznego w zależności od stron świata.
Liczby oznaczają ilość pozyskanej energii słonecznej w kWh na m2 ściany lub dachu w ciągu roku.

Pozyskanie energii słonecznej w zależności od stron świata

Ostateczna ilość ciepła z promieniowania słonecznego zależy jeszcze od tzw. współczynnika transmitacji "g" / po prostu współczynnika tłumienia promieniowania cieplnego  przez szyby / który w zależności od zestawów szybowych ma wartość około 0,3 dla szyby 4/16/4/16/4 do 0,6 dla szyby 4/16/4. Czyli mając gorsze pod względem przenikalności cieplnej szyby możemy pozyskać więcej energii słonecznej.   
Ogrody zimowe wystawione na strony północne z racji pozyskania mniejszej ilości energii słonecznej muszą mieć sprawniejsze / mocniejsze / ogrzewanie. Dla zmniejszenia strat ciepła warto pomyśleć o szkleniu dwukomorowym o mniejszym współczynniku przenikania ciepła. Mniejszą uwagę można poświęcić na zabezpieczenie ogrodu zimowego przed przegrzewaniem w okresie letnim. Nie oznacza to całkowitego zaniechania wentylacji - wentylacja oknami powinna wystarczyć.
Z kolei w przypadku ogrodów wystawionych na południe dużą uwagę powinniśmy poświęcić na zabezpieczenie wnętrza przed przegrzewaniem w okresach letnich. Tu zalecaną są markizy dachowe i bardzo sprawny system wentylacji wymuszonej - wentylatory dachowe. Ogrzewanie w porach zimowych z racji możliwości pozyskania sporej ilości energii słonecznej nie musi być tak sprawne jak dla ogrodów północnych.
Ostatecznie o o doborze odpowiedniego ogrzewania, sposobu wentylacji czy zastosowania systemów osłonowych powinna decydować dokładna analiza i obliczenia. Pozwoli ona na uniknięcie sytuacji niedogrzania w okresie zimowym i zbyt wysokiej temperatury w okresie intensywnego nasłonecznienia.